Yayalar, Velibaba ve Kavakpınar Kooperatif Sitelerinde Ortak Parsel Gerçeği
Pendik’in E-5 kuzeyi gelişim aksını oluşturan Yayalar, Velibaba, Kavakpınar, Çamçeşme ve Esenyalı mahallelerinde 1986–2000 yılları arasında konut yapı kooperatifleri eliyle üretilmiş yüzlerce çok bloklu site bulunur. M4 Sabiha Gökçen Metrosu (Yayalar-Şeyhli ve Hastane-Adliye istasyonları) ile değeri hızla yükselen bu sitelerin en kritik hukuki özelliği, 4 ila 16 ayrı apartman bloğunun tek bir büyük imar parseli (ortak ada/parsel tapusu) üzerinde yer almasıdır.
Yüzlerce hak sahibinin tek parselde paydaş olduğu bu sitelerde yönetim kurulları yıllarca Kat Mülkiyeti Kanunu’nun oybirliği veya 4/5 çoğunluk engeline takılmıştır. Mimar İdris YAĞMAHAN ve İnşaat Mühendisi Celalettin YAĞMAHAN yönetimindeki site dönüşüm ekibimiz, 6306 sayılı Kanun’un parsel bütünlüğü hükümlerini doğru kurgulayarak çok bloklu kooperatif sitelerini hukuki kilitlenmeden çıkarmaktadır.
Çok Bloklu Sitede Tek Bir Blok Riskli Çıkarsa Tüm Site Yıkılır mı?
Site genel kurullarında en çok korkulan şehir efsanesi “A Bloktan bir kişi karot aldırırsa sağlam olan B, C ve D bloklar da zorla yıkılır” iddiasıdır. 6306 sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliği’ne göre riskli yapı tespiti parsel bazında değil, fiziki yapı (blok) bazında yapılır:
- Aynı parsel üzerindeki 6 bloktan yalnızca A Blok için karot alınıp riskli yapı kararı kesinleşirse, idari tahliye ve yıkım zorunluluğu ilk aşamada yalnızca riskli çıkan A Blok için doğar.
- Ancak A Blok yıkıldıktan sonra aynı parsel üzerinde yeni yapı ruhsatı düzenlenebilmesi ve kat irtifakının yeniden kurulabilmesi için ortak parselin tamamındaki arsa paydaşlarının karar mekanizması devreye girer. Üstelik aynı kooperatif döneminde aynı beton kalitesiyle dökülmüş kardeş blokların neredeyse tamamı benzer deprem riskini taşıdığından, parselin parça parça değil bütüncül master planla dönüştürülmesi hem imar emsali hem de otopark çözümü açısından çok daha avantajlıdır.
Ortak Parselde %50+1 Arsa Payı Salt Çoğunluk Nasıl İşler?
Ortak tek parsel üzerindeki blokların riskli yapı şerhi kesinleştiğinde, Kat Mülkiyeti Kanunu devre dışı kalır ve 6306 sayılı Kanun’un toplam parsel arsa payında %50+1 salt çoğunluk rejimi başlar. Örneğin 8 bloklu ve 160 daireli bir Yayalar veya Velibaba sitesinde toplam arsa payının %50,01’ini temsil eden maliklerin noter onaylı ortak sözleşmede buluşması, tüm sitenin yenilenmesi için hukuken yeterlidir. Blok ve parsel pay dağılımınızı arsa payı salt çoğunluk hesabı aracımızla kontrol edebilir, blok temsilcileri kurulu tutanağını karar tutanağı oluşturucu ile hazırlayabilirsiniz.
Blok Temsilcileri Kurulu İle Tapu Hissedarları İmzası Arasındaki Hukuki Sınır
Çok bloklu kooperatif sitelerinde dikkat edilmesi gereken ince bir hukuk detayı vardır: Site yönetim kurulu veya blok temsilcileri kurulu; teknik şartname hazırlamak, imar etüdü yaptırmak ve müteahhit firmalardan teklif toplamakla yetkilidir. Ancak mülkiyet hakkını ilgilendiren nihai 6306 yeniden yapım kararında ve noter inşaat sözleşmesinde yönetim kurulunun tek başına imzası yetmez; bizzat tapu kütüğünde kayıtlı kat maliklerinin (veya noter vekillerinin) arsa payları toplamında %50+1 çoğunlukla imza atması şarttır.
İfraz (Parsel Ayırma) mı, Ada Bazlı Bütüncül Dönüşüm mü? Karşılaştırma Tablosu
Bazı sitelerde anlaşamayan bloklar yüzünden parselin bölünmesi (ifraz) gündeme gelir. Oysa Pendik 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında parsel küçüldükçe çekme mesafeleri nedeniyle taban oturumu daralır ve büyük parsel kademeli emsal avantajı kaybedilebilir:
| Karşılaştırma Kriteri | Ada / Ortak Parsel Bütüncül Dönüşüm | İfraz İle Tekil Bloklara Bölünme |
|---|---|---|
| İmar Emsali (KAKS) ve Kütle Verimi | Büyük parsel kademeli emsal hakkı ve esnek blok yerleşimi korunur | İfraz şartları ağır; bölününce emsal düşüşü ve çekme mesafesi kaybı doğabilir |
| Kapalı Otopark ve Sosyal Peyzaj | Tek rampa ile tüm parsel altında kesintisiz kapalı otopark ve geniş bahçe | Her küçük parsele ayrı rampa gerekir; manevra alanı ve yeşil alan daralır |
| Birim İnşaat Ekonomisi (KDV %20 Hariçtir) | Ölçek ekonomisiyle 28.000 TL/m² (KDV (%20) hariçtir) optimum maliyet | Tekil şantiye kurulum giderleri daire başı maliyeti yükseltir |
| Karar Alma Barajı (6306 Kanunu) | Toplam parsel arsa payının %50+1 salt çoğunluğu | İfraz işlemi için önce imar planı uygunluğu ve belediye encümen onayı şarttır |
| Teslim Sonrası Site Prestiji ve Değer | Güvenlikli modern konut sitesi (%30–%45 daha yüksek satış çarpanı) | Birbirinden kopuk sokak apartmanları görünümü |
Bloklar Arası Şerefiye Dengesi: Köşe Blok, Manzara ve Zemin Kotu Denkleştirmesi
Çok bloklu kooperatif sitelerinde A Blok ana caddeye ve metroya cephe verirken, arka sıradaki F Blok vadi/deniz manzarasına veya iç bahçeye bakıyor olabilir. Tüm malikleri tek sözleşmede uzlaştırmanın sırrı, inşaat öncesinde hazırlanan SPK metodolojili 3B Şerefiye Puanlama Matrisidir. Mevcut bağımsız bölümlerin kat, yön, cephe açıklığı ve şerefiyesi puanlanarak yeni projede herkesin kendi konum değerini koruduğu veya kura/puan denkleştirmesiyle hak kaybı yaşamadığı adil dağıtım cetveli noter sözleşmesine eklenir.
Özellikle Velibaba ve Kavakpınar’ın eğimli arazilerinde geçmişte “kot altı bodrum daire” olarak üretilmiş rutubetli bağımsız bölümler, yeni mimari vaziyet planımızda teraslama ve kapalı otopark podyumu sayesinde zemin üstü aydınlık katlara yükseltilerek site içindeki en kronik değer uçurumu kalıcı olarak giderilir. Ayrıca site genel kurulu sürecinde her bloğun kendi temsilcisiyle katıldığı şeffaf teknik komisyon kurularak sözleşme ve teknik şartname maddeleri tüm komşuların ortak mutabakatıyla olgunlaştırılır.
Kooperatif Sitelerinde 28.000 TL/m² Birim Maliyet ve Hibrit/Yarısı Bizden Kurgusu
Yayalar, Velibaba ve Kavakpınar’daki az katlı (örneğin 3–4 katlı) eski kooperatif parsellerinde yeni imar planı ilave emsal üretiyorsa tam kat karşılığı veya düşük fark ödemeli hibrit model çalışır. Emsali dolmuş 5–6 katlı kooperatif bloklarında ise 28.000 TL/m² (KDV (%20) hariçtir) ölçek ekonomili birim maliyetimizden daire başı 1.750.000 TL Yarısı Bizden yapım paketi (875.000 TL hibe + 875.000 TL kredi; 31 Aralık 2027 son tarihli; ayrıca fiili kullanıcıya ayrı 125.000 TL tahliye desteği) düşülerek en ekonomik site yenileme bütçesi oluşturulur.
Tasfiyesi Bitmemiş Eski Yapı Kooperatiflerinde Ferdileşme (Tapu Tahsisi) Adımı
1990’lı yıllarda kurulan bazı Pendik kooperatiflerinde üyeler dairelerinde 25 yıldır oturduğu halde kooperatif tüzel kişiliği tasfiye edilmediği için tapular hâlâ kooperatif adına görünebilmektedir. Böyle sitelerde dönüşüm öncesinde kooperatif genel kurulu kararıyla ferdileşme (bireysel tapu tescili) işleminin tamamlanması, her üyenin kendi adına 1.750.000 TL bireysel Yarısı Bizden hibe ve kredi paketinden yararlanabilmesi için en kazançlı hukuki adımdır.