Yapı Kayıt Belgesi (İmar Barışı) Bina Yıkıldığında Müktesep İmar Hakkı Verir mi?
Pendik’te özellikle Kaynarca, Esenyalı, Kavakpınar, Velibaba ve Çarşı çeperindeki 1980–2000 yapımı apartmanların önemli bir kısmında; ruhsatlı 4 katın üzerine sonradan örülmüş kaçak 5. katlar, tam daireye çevrilmiş çatı piyesleri veya hiç iskân alınmamış hisseli arsa tapuları bulunmaktadır. 2018 yılında çıkarılan 3194 sayılı İmar Kanunu Geçici 16. Madde (İmar Barışı) kapsamında pek çok malik bedelini ödeyerek Yapı Kayıt Belgesi almıştır.
Ancak kentsel dönüşüm masasında en büyük hukuki yıkım, bu belgenin yanlış yorumlanmasından doğar: Kanunun açık hükmü uyarınca Yapı Kayıt Belgesi, yalnızca mevcut yapı ayakta kaldığı sürece yıkım ve para cezasını durduran geçici bir kullanım statüsüdür; bina yıkılıp yeniden yapılacağında sahibine “kazanılmış imar hakkı (müktesep emsal hakkı)” sağlamaz! Bina yıkıldığı an yeni yapı ruhsatı, parselin yürürlükteki Pendik 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve yasal ruhsat müktesebatı çerçevesinde düzenlenir.
Belediye Ruhsatlı Müktesep Hak ile Yapı Kayıt Belgesi Arasındaki Kritik Fark
İmar hukukunda iki kavram birbirine karıştırılmamalıdır: Eğer apartmanınız 1988 yılında Pendik Belediyesi’nden (veya dönemin Kartal Belediyesi’nden) resmi yapı ruhsatı alarak 5 kat inşa edilmişse, sonradan iskân alınmamış olsa bile ruhsat projesindeki yasal metrekare ve kat adedi plan notlarındaki “ruhsatlı müktesep hak” korumasından yararlanabilir. Buna karşılık 4 kat ruhsatlı binanın üzerine ruhsatsız çıkılan 5. kat, Yapı Kayıt Belgesi olsa dahi belediye imar müdürlüğünce yasal müktesep emsal olarak kabul edilmez.
Mimar İdris YAĞMAHAN ve İnşaat Mühendisi Celalettin YAĞMAHAN yönetimindeki teknik ofisimiz, bu ayrımı daha ilk günde netleştirerek maliklerin karot sonrasında “1 katımız silindi” sürpriziyle karşılaşmasını önlemektedir.
Yol Terki, Yeşil Alan Terki ve Net İmar Parseli Üzerinden Emsal Hesabı
İskânsız veya hisseli arsa tapulu eski Pendik binalarında gözden kaçan kritik bir diğer imar detayı bedelsiz yola ve parka terk yükümlülüğüdür. Geçmişte kadastro parseli üzerine doğrudan bina yapılmışsa, yeni yapı ruhsatı aşamasında Pendik Belediyesi imar planındaki sokak genişleme hattının terk edilmesini şart koşar; yeni KAKS (emsal) hesabı tapudaki eski brüt arsa alanı üzerinden değil, terklerden sonra kalan net imar parseli üzerinden yapılır.
Tapu ve Ruhsat Statüsüne Göre Pendik İmar ve Yarısı Bizden Hakları Tablosu
Farklı tapu ve belge statülerindeki Pendik binalarının yeni imar hakkı ve 31 Aralık 2027 son tarihli Yarısı Bizden kampanyası karşısındaki resmi durumu aşağıda gösterilmiştir:
| Mevcut Bina / Tapu Statüsü | Yeni Ruhsatta İmar Emsali Karşılığı | Yarısı Bizden Desteği (1,75M TL Paket) | Uygulanan Hukuki & Teknik Çözüm |
|---|---|---|---|
| 1. Kat Mülkiyetli (İskânlı) Bina | Güncel KAKS veya ruhsatlı müktesep hak tam korunur | Tam Hak (875k Hibe + 875k Kredi) | Doğrudan %50+1 çoğunlukla ruhsat ve inşaat |
| 2. Ruhsatlı Fakat İskânsız (Kat İrtifaklı) | Onaylı eski yapı ruhsatı çerçevesinde korunur | Tam Hak (Tapuda bağımsız bölüm mevcut) | Yeni binada tam iskânlı kat mülkiyetine geçilir |
| 3. Hisseli Arsa Tapulu + Fiili Konut | Yalnızca güncel 1/1000 KAKS ve SHGM mania sınırı kadar | Numarataj/fatura/YKB ile fiili bağımsız bölüm kanıtlanırsa | ARAAD fiili tespit tutanağı ve arsa payı denkleştirme protokolü |
| 4. Ruhsatsız Kaçak Kat / Büyütülmüş Piyes | Kaçak kısım müktesep emsale sayılmaz; güncel plana uyulur | Tapu hissesi ve yeni projede üreyen daire karşılığına bağlı | Tevhid emsal artışı veya malikler arası şerefiye-bedel uzlaşması |
İskânsız, Kat İrtifaklı ve Hisseli Arsa Tapulu Binalarda Yarısı Bizden Desteği
Önemli bir müjde şudur: Yapı Kayıt Belgesi belediyede ekstra kaçak kat imarı vermese de, hisseli arsa tapulu binalarda bağımsız bölüm varlığını ispatlamak için Kentsel Dönüşüm Başkanlığı nezdinde çok değerli bir resmi kanıttır. Tapusunda sadece “arsa hissesi” yazan bir Pendik maliki; belediye numarataj kaydı, elektrik/su/doğalgaz aboneliği, emlak vergisi beyanı veya Yapı Kayıt Belgesi ile riskli binada fiilen mevcut bir konutu/dükkanı bulunduğunu belgelediğinde ve yeni imar planı o bağımsız bölümün üretilmesine izin verdiğinde 1. konutu için 875.000 TL hibe + 875.000 TL kredi = 1.750.000 TL (1. işyeri için 437.500 TL + 437.500 TL = 875.000 TL) yapım paketinden yararlanabilmektedir (fiili kullanıcıya ödenen 125.000 TL tahliye hibesi ise inşaat bedelinden ayrıdır).
Çatı Piyesi, Çekme Kat ve Ruhsat Dışı Dairelerde Adil Uzlaşma Protokolü
Eski ruhsatta son kat daireye bağlı “çatı piyesi” görünmesine rağmen fiiliyatta ayrı kapı açılarak bağımsız daire gibi kullanılan katlarda anlaşmazlığı üç adımlı mühendislik protokolüyle çözüyoruz:
- Öncelikle Pendik imar plan notu ve mania kotu testi yapılarak güncel KAKS veya komşu parsel tevhidiyle tüm hissedarlara bağımsız daire çıkıp çıkmadığı hesaplanır.
- Yeni imar hakkı çatı dairesini de yasal bağımsız bölüm olarak kurtarıyorsa, tapu arsa payı düzeltmesi yapılarak tüm komşular yasal kat mülkiyetli sıfır daire sahibi yapılır.
- Birim inşaat maliyetleri (mahallesine göre
28.000 TL/m²,30.000 TL/m²veya34.500 TL/m²,KDV (%20) hariçtir) her hissedarın yeni projede alacağı net/brüt alana göre adil şekilde paylaştırılır.
Karot Almadan Önce Pendik Belediyesi KEOS ve Arşiv Dosyası Neden İncelenmelidir?
Arşiv dosyası incelenmeden ezbere karot alınırsa, bina yıkım sürecine girdikten sonra kaçak katların yeni ruhsata sığmadığı anlaşılır ve apartman içinden çıkılmaz davalara sürüklenir. Bu riski sıfırlamak için karot öncesi Pendik Belediyesi KEOS ve eski ruhsat arşivi incelemesi rehberimizdeki adımları uyguluyor; parselinizin gerçek müktesep hakkını ücretsiz imar ve fizibilite etüdü kapsamında yazılı raporluyoruz.
Mahkemesiz Arsa Payı Düzeltim ve Kat İrtifakı Kurulum Protokolü
1980’li yıllarda müteahhit veya arsa sahiplerince rastgele dağıtılmış hatalı arsa payları (örneğin 120 m² üst kat daireye 8/100, 90 m² giriş daireye 14/100 arsa payı yazılmış olması) dönüşüm öncesi sulh hukuk mahkemesinde arsa payı düzeltim davasına taşındığında süreç 2–3 yıl uzayabilmektedir. Oysa 6306 sayılı Kanun kapsamındaki yeniden yapım sözleşmesinde maliklerin uzlaşmasıyla yeni bağımsız bölüm şerefiye ve metrekarelerine tam uyumlu yeni kat irtifakı listesi doğrudan Pendik Tapu Müdürlüğü’nde tescil edilerek tarihi tapu hataları tek hamlede temizlenir.
Teslim aşamasında Pendik Belediyesi Yapı Kullanma İzin Belgesi (İskân) alınarak arsa tapulu veya kat irtifaklı geçmiş tamamen kapatılır; tüm daireler krediye uygun tam kat mülkiyetli tapularına kavuşur ve mülklerin piyasa likiditesi %35 ila %50 oranında artar.